Thema's

Hoe kies ik een alternatieve behandeling 1

Op het Web van de vereniging voor Spierziekten


Door David J. Kopsky en Jan M. Keppel Hesselink


(Prof. dr. Jan M. Keppel Hesselink is arts-farmacoloog en acupuncturist. Drs. David J. Kopsky is arts-acupuncturist)

Heel wat mensen met een spierziekte komen in aanraking met alternatieve of 'complementaire' behandelwijzen of middelen. Hoe kom je te weten of een behandeling veilig is? En hoe blijf je uit de handen van kwakzalvers en oplichters? David J. Kopsky en Jan M. Keppel Hesselink, beiden werkzaam als arts-acupuncturist, geven een handleiding om het kaf van het koren te scheiden.

PatiŽnten met uiteenlopende chronische aandoeningen kunnen door de reguliere geneeskunde vaak niet optimaal geholpen worden. Een groot deel van deze patiŽnten gaat dan zoeken op het internet naar experimentele behandelingen of richt zich tot alternatieve of complementair werkende therapeuten.

Toenemende populariteit

Alternatieve of 'complementaire' (aanvullende) geneeskunde is de laatste jaren in toenemende mate populair, bijvoorbeeld als het gaat om de behandeling van pijn. Ongeveer tien jaar geleden was al duidelijk dat ťťn op de drie volwassenen in zijn leven een complementaire therapeut bezoekt. En voor dit jaar (2003) meent men zelfs dat 40% van de Amerikanen complementaire geneeskunde zal gaan gebruiken. Complementair werkende therapeuten of artsen worden niet opgezocht in plaats van de normale arts; 70% van de patiŽnten is eerst in het normale medische circuit geweest. Vandaar dat de Nederlandse huisarts en specialist er rekening mee zullen moeten gaan houden, dat het merendeel van de chronische patiŽnten buiten de reguliere gezondheidszorg behandelingen gaat zoeken en zal ondergaan. Dat dit niet altijd over rozen gaat is een feit.

Experimenteel versus complementair

Er zijn tegenwoordig diverse nieuwe experimentele therapieŽn in ontwikkeling voor de behandeling van bijvoorbeeld kanker, MS of neuromusculaire stoornissen. Onder een experimentele behandeling verstaan we hier een behandeling waar weinig of geen literatuur over bestaat en die gebruik maakt van voor de normaal werkende arts onbegrijpelijke, of in ieder geval onorthodoxe methoden of technieken.* Soms met behulp van indrukwekkende technische apparaten, die van alles meten of bepaalde impulsen toedienen aan de patiŽnten. Het is voor de leek vaak moeilijk om na te gaan hoe geloofwaardig zo'n therapie is.

Naast deze experimentele behandelingen zijn er ook de meer gevestigde complementaire behandelingen (zoals acupunctuur, homeopathie, haptonomie en manuele therapie), waarmee in ieder geval langer ervaring opgedaan is en waarvan men in het algemeen denkt dat ze veilig zijn. Voor enkele daarvan, zoals de acupunctuur, is die veiligheid in grote studies ook goed gedocumenteerd. Voor andere behandelingen, bijvoorbeeld met kruiden die afkomstig zijn uit niet westerse landen, is de vraag naar de veiligheid niet direct makkelijk te beantwoorden.

Onbetrouwbare informatie

In eerdere artikelen in het tijdschrift voor artsen Medisch Contact hebben we al aangegeven dat de medische informatie op het internet in het algemeen zeer divers is en vooral op het gebied van experimentele behandelingsstrategieŽn ronduit onbetrouwbaar. Nu willen we graag een handvat aanreiken voor patiŽnten zelf om te proberen kaf van het koren te scheiden. Aanleiding om dit artikel te schrijven was onze deelname aan de paneldiscussie tijdens de jaarvergadering van de VSN, die gewijd was aan de mogelijke waarde van niet-reguliere therapieŽn bij neuromusculaire aandoeningen. Uit vooronderzoek bleek namelijk dat een belangrijk deel van de patiŽnten, ongeveer 50%, wel eens in aanraking was gekomen met complementaire of experimentele behandelingen. En vooral bij de experimentele behandelingen ging het soms om zeer dure therapieŽn in het buitenland, of om langdurige sessies bij therapeuten in ons land, zonder het gewenste resultaat.

Een handvat

Wij menen dat de patiŽnten een handvat aangereikt zouden moeten krijgen als zij een niet-regulier behandelcircuit in willen gaan, om zo weerbaar te zijn tegen mogelijke misleiding en uitbuiting. Het moeten betalen van grote bedragen, die niet vergoed worden door de ziektekostenverzekeraars, zonder dat daar een gezondheidswinst tegenover staat, is niet te tolereren. Daartoe hebben we een keuzeinstrument ontwikkeld, in een vorm van een vragenlijst.

Vragenlijst als keuze-instrument

Deze simpele lijst bestaat uit een korte lijst van vijf en een langere lijst van tien aanvullende vragen die de patiŽnt ter oriŽntatie kan gebruiken als hij voor het eerst in contact komt met een therapeut die niet-regulier werkt. En met name als het gaat om een therapie waarover nog nauwelijks iets bekend is.

Op de eerste vijf vragen moet naar onze mening het antwoord altijd 'ja' zijn, anders is de kans van slagen van de therapie wel heel klein. Men kan dan beter niet in zee gaan met die therapeut. Als er van de totaal vijftien vragen meer dan drie met 'nee' beantwoord wordt, is de kans erg groot dat de therapie weinig of geen effect zal hebben.

De vragenlijst is op het web van ORES te vinden.

* Onder experimentele behandelingen worden alle reguliere en niet reguliere behandelingen verstaan, waarvan de werkzaamheid nog niet ondubbelzinnig bewezen is. Ook artsen uit de reguliere geneeskunde verrichten experimentele (nieuwe) behandelingen. Een aantal van deze behandelingen vindt plaats in het kader van belangrijk, door de VSN gesteund onderzoek. Hierbij worden de resultaten kritisch en systematisch getoetst door vakgenoten, [redactie].


Link naar de vragenlijst